Sınıf Farkı

Cynthia Peters

25 Ekim 2003
 

Linda Stout, Sınıf Farkını Aşmak¹ adlı kitabında şöyle bir olaydan bahsediyor: Düşük gelirli eylemciler, “Hükümetin orduya bu kadar çok para harcamasında ve benim için hiç harcamamasında yanlış olan bir şeyler var!” sözlerine yer veren bir kitapçık hazırlar. Üretim sürecinin bir yerinde, bu alıntı “Hükümetin orduya bu kadar çok para harcamasını ve benim için hiç harcamamasını anlamıyorum” şeklinde ‘düzeltilir’. Kitapçığı hazırlayanlar değişikliği gördüklerinde çok sinirlenirler: “Ne demek anlamıyoruz? Elbette anlıyoruz. Siz bizi aptal filan mı zannediyorsunuz?” (s. 119).

Orta sınıf eylemciler, örgütlenmeye kandırılmış ve olaylardan bihaber olan insanları aydınlatmaları ve eğitmeleri gerektiği varsayımıyla yaklaştıklarında, günümüzün toplumsal değişim hareketlerinde var olan sınıf farkına katkıda bulunuyor olabilirler.

İşçi sınıfı kökenli bir akademisyen olan David Croteau’nun Siyaset ve Sınıf Farkı² adlı kitabında öne sürdüğü gibi, “İşçiler, önemli toplumsal ve politik sorunların ve meselelerin varlığının farkındalar.” Ancak toplumsal hareketlerdeki eylemciler ‘işçilerin bu bilinçliliğini tam anlamıyla kabul etmiyorlar’ (s. 151). Croteau bir eylemciden alıntı yapıyor: “Eğer gerçekten [meseleleri] anlayacaksanız birçok alternatif kaynağı okumalısınız.” “İşçi sınıfı ve orta sınıf solu” üzerine yaptığı mükemmel çalışmasında Croteau, “bunun illa ki doğru olmadığını, işçilerin temel meseleleri iyi kavradıklarını, ve siyasi alandaki değişim ihtiyacını anladıklarını” gösteriyor (s. 152).

Kuzey Carolina’daki düşük gelirli toplulukları temel alan bir taban örgütlenmesi olan Piedmont Barış Projesi’nin kurucularından Linda Stout, kendisiyle kapı kapı dolaşan orta sınıftan örgütçülerin “bölgemizdeki insanların ulusal meselelerle yakından alakadar olduklarını keşfedince şaşkınlığa uğradıklarını” ve şöyle dediklerini anlatıyor: “Onlara bugün ülkemizin karşı karşıya olduğu en büyük sorunun ne olduğunu düşündüklerini sorduğumuzda, düşük gelirli bu insanların çoğu yerel sorunlarımızın sebebinin askeri harcamalar ve hükümetin israfları olduğunu söyledi. Onlara bağlantıyı açıklamak zorunda kalmadık. Orta sınıftan birçok insan bu bağlantıları gözden kaçırırken onlar ilişkiyi çoktan kurmuşlardı” (s.108-109).

Bir insanı orta sınıf yapan nedir? Bu terim yalnızca gelire değil; aynı zamanda bir kişinin işinde sahip olduğu ve beraberinde o kişiye toplumda belli oranda iktidar, ayrıcalık ve avantaj getiren karar alma gücünün düzeyine de işaret eder. “Orta sınıf” için daha iyi bir terim “koordinatör sınıf” (Michael Albert’in çalışmasına bakınız) olabilir. Ancak Stout ve Croteau “orta sınıf”ı kullanıyorlar, ve bu yazının amaçları açısından ben de öyle yapacağım.

Kökenleri işçi sınıfına dayanan ilerici yazarlar tarafından yazılmış bu mükemmel kitapların her ikisi de bugünkü toplumsal değişim hareketlerinde tipik olan sınıf farkının açıklanmasına yardımcı oluyor. Orta sınıfın işçi sınıfından insanların “anlamadıklarını” varsaymasının haricinde sınıf farkına katkıda bulunan şeyler nelerdir?

Hayal kırıklığı ve ümitsizlik üzerine inşa etmeye çalışmak

David Croteau, orta sınıftan barış ve adalet eylemcileriyle görüştüğünde, “eylemcilerin adaletsizliği ‘keşfetmeleri’ dolayısıyla hissettikleri sarsıntının eylem için güçlü bir katalizör vazifesi gördüğünü” fark etti (s. 54). Bu eylemcilerin birçoğu doğal olarak aynı sarsıntı, bunu takip eden hayal kırıklığı ve kızgınlığın; diğerlerini de harekete geçireceğini varsayıyorlar. Ancak Croteau’nun konuştuğu işçiler hiçbir zaman öğretmenler, siyasetçiler ve medya tarafından kendilerine anlatılan demokrasi masallarını yutmadılar. Adaletsizlik sebebiyle harekete geçmek şöyle dursun, işçiler buna “bezgin bir kadercilik” ile (s. 55) yanıt verdiler, diyor Croteau.

Eylemden çok bilgiye odaklanmak

Orta sınıftan eylemciler, belki de diğerlerinde kendi adaletsizliğin keşfi tecrübelerini tekrar etmeyi umarak, eğitimi çok fazla vurguluyorlar. Linda Stout, “Birçok grup belli bir konu hakkında bilgilenmenin insanları değişim için harekete geçirmeye yeterli olduğuna inanarak hiçbir eylemin planlanmadığı eğitim programları uyguluyor. Ancak ben insanların edindikleri bilgiyle ne yapacaklarını bilmeden bir programdan ayrılmalarının çoğu zaman kendilerini daha da güçsüz hissetmelerine yol açacağını düşünüyorum” diyor (s. 138).

Bu arada David Croteau, insanlara dünyadaki tüm korkunç adaletsizliği göstermek için eğitim forumları düzenlemeyi, insanlardan hayatın berbat ama değişmez taraflarının - hava durumu gibi değiştirme şansımız olmayan şeylerin - ayrıntılarını öğrenmelerini istemeye benzetiyor. Croteau’nun görüştüğü işçilerden biri, “Çoğu zaman hava durumundan memnun olmam, ancak onu değiştirmenin yolunu bulmak için de kafa patlatmam... Eğer yağışlıysa... içeri girerim. Yağmuru durdurmaya çalışmam” diyor.

Etkililiğin yeterli derecede takdir edilmemesi

Belki de orta sınıf toplumsal değişim hareketleri, kazanmak için neler yapabildiklerine yeterince odaklanmıyorlar, ve bu yüzden olduklarından daha etkisiz görünebiliyorlar.

David Croteau, bir telefon şirketinde hat işçisi olan Tom’a, onu bir toplumsal değişim örgütlenmesi içinde yer almak için neyin motive edebileceğini sordu. Tom’un cevabı şöyleydi: “Sanırım bir fark yaratacağına inanırsam yer alabilirim. Ancak gerçekten nasıl işlediğini, bir şeyleri değiştirip değiştirmediğini görmem lazım. Ben yalnızca kendimi iyi hissetmek için dışarı çıkıp bir şeyler yapacak biri değilim, bilirsiniz. Neticeleri görmem gerekir. Bildiğim kadarıyla da bu tarz şeyler genellikle dağılıp gidiyor. Gerçekten hiçbir şey değişmiyor.”

Linda Stout, ilericiler açısından yapılacak hamlenin, insanlara değişimin mümkün olduğunu, bunun gerçekçi bir amaç olduğunu göstermenin yollarını bulmak olduğu konusunda hemfikir: “Düşük gelirliler veya kim olursa olsun insanlara ulaşırken, toplantıların bir şeyler başarmak için yapıldığını belirtmek önemli. İnsanlara her buluşmada bir ‘eylem’ görevi vermek önemlidir. Düşük gelirli insanlar, bir şeye inanmadan önce bunun somut olarak bir fark yaratacağına inanma ihtiyacı içindedirler (s. 138).

Kazanmanın karşısında ‘iyi mücadele’yle yetinmek

Böylesine bir hedefe kilitlenme birçok orta sınıf eylemciye anlaşılması zor gelebilir; çünkü, David Croteau’nun tespit ettiği gibi onların çoğu için siyasi faaliyet zaten içkin ödüller barındırır. Eylemciliği ‘tatmin edici’, ‘ilginç’ ve doğrudan doğruya ‘eğlenceli’ olarak tanımlarlar (s.123). “Açıkça ifade etmek gerekirse, orta sınıf politikaları genellikle rahattır. Yani katılımın kendisi bir ödül olduğu ve orta sınıf eylemciler genellikle kendi acil çıkarları için çalışmadıkları için, çoğu zaman böylesi hareketlerin katılmayı tercih edenler açısından bir başarı olup olmadığı pek umursanmaz. Ancak işçiler gibi, görüşme yaptığım dışarıdan katılanlar açısından; görünürde beyhude çabaların peşinden gitmek şaşırtıcı gelebiliyor. Toplumsal hareketlere katılmamak oy vermemeye benziyor. Kısmen, bu tarz eylemlerin bir fayda sağlamayacağına inanmak gibi” (s. 125), diyor Croteau.

Stout’un kitabı 1996’da, Croteau’nunki ise 1995’te yayımlandı; ancak ürettikleri anlayışlar orta sınıf barış ve adalet hareketlerinin eylemliliklerini yönlendirme biçimlerine yansımadı. Bu yazıda, orta sınıf eylemcilerin bu kitaplardan neler öğrenebileceklerine dair yalnızca küçük bir bölüm sunuyorum. Eylemcilere onları satın almalarını, değerlendirmelerini ve derslerine dahil etmelerini şiddetle tavsiye ederim.

İnsanlar bu dersleri çalışmalarında kullanmanın pek çok yolunu bulacaklardır; ancak kendinize sormanız gereken kilit soru, işçi sınıfından insanların söylediklerini dinleme alışkanlığınızın olup olmadığıdır. Birçok orta sınıf eylemcinin yoktur. Veya sırası değil diye bilerek kulak tıkarlar. Bu, toplumsal değişim hareketlerinin sınıfçı yönlerinden biri; bu nedenle de kendi hareketlerimizi insanlıktan uzaklaştırdığımız ve onların başarı şanslarını azalttığımız noktalardan birisidir.

“Sınıf Farkını Aşmak” ve “Siyaset ve Sınıf Farkı” adlı kitaplar eylemcilere işçi sınıfının sesini dinlemeye başlamanın yollarını gösteriyor.

-------------------

1 Bridging the Class Divide
2 Politics and Class Divide

Çeviren : Songül (Feminist Kadın Çevresi)